یائسگی

برهه ای از زمان که قاعدگی زنان در آن به پایان می رسد ، یائسگی جای آن را می گیرد. این امر زمانی تایید می شود که زن 12 ماه متوالی عادت ماهانه نشده باشد. تایم قطع پریودی اغلب بین زمان 45 تا 55 سالگی می باشد که میانگین آن 51 سالگی است. همان طور که می دانید پریود یک مرتبه اتفاق می افتد اما یائسه شدن درست عکس آن است و چندین ماه یا در برخی افراد چندین سال طول می کشد تا دوره ماهیانه به طور کامل قطع شود و این دوره آغاز شود. در مدتی که گفته شد اغلب خانم ها دوره قطع قاعدگی را تجربه می کنند. اگر 45 ساله هستید و به مدت 12 ماه است که دوره ماهیانه نداشته اید و علائمی مانند خشکی واژن و گرگرفتگی دارید ، به احتمال زیاد یائسه شده اید. در سن هایی که بیان شد ، زن قدرت باروری خود را از دست می دهد. در این هنگام با مراجعه به پزشک و انجام آزمایش هایی برای اندازه گیری هورمون ها قطعی بودن این موضوع برایتان آشکار می شود. با ادامه این مقاله از دکتر مهرناز قاضی نژاد ، بهترین متخصص زنان خوب در شوشتر همراه باشید.

دوران نزدیک به یائسگی چه زمانی است ؟

سال های پایانی قاعدگی را دوران نزدیک به یائسه شدن می نامند. تخمدان ها با نزدیک شدن به یائسگی استروژن کمتری تولید می کنند. به همین دلیل یکی از شایع ترین و ابتدایی ترین علائم نزدیک شدن به این دوره تغییر زمان و نظم عادت ماهیانه زن می باشد. در این هنگام ممکن است پریودی بارها متوقف و مجدد شروع شود. تخمدان ها در برهه ای از زمان تولید استروژن را متوقف کرده که سبب قطع پریود می شود. در این هنگام یک سال پس از آخرین پریود ، دیگر زن نمی تواند باردار شود و به طور کلی شانس بارداری زنان به صفر می رسد.

چه عواملی علاوه بر سن ، در شروع یائسگی تاثیر دارد ؟

حذف تخمدان ها طی جراحی های متفاوت سبب یائسگی زودرس می شود. در این هنگام علائم یائسه شدن ممکن است بسیار شدید تر رخ دهد ؛ زیرا بعد از برداشتن تخمدان ها ، هورمون ها افت شدیدی پیدا می کنند. در جراحی هیسترکتومی که در آن رحم برداشته می شود ، به دنبال آن پریود نیز قطع می شود اما یائسگی رخ نمی دهد ، مگر اینکه تخمدان های فرد نیز برداشته شوند.

شایع ترین علامت یائسگی

یکی از شایع ترین علامت های قطع پریودی گرگرفتگی می باشد. که حدود 75 درصد بانوان این علامت را دارند. در گرگرفتگی ، صورت و بالاتنه افراد به طور ناگهانی داغ شده و با تعریق و قرمزی پوست فراوان همراه می شود. هر گرگرفتگی چند دقیقه و یا چند ثانیه و یا حتی بیشتر اتفاق می افتد. گرگرفتگی سبب مختل شدن خواب می شود. یکی از مشکلات بزرگ در این زمان بی خوابی و تجربه کمبود خواب می باشد که در زمان نزدیک شدن به یائسگی در افراد به وجود می آید. این حالت ممکن است بر سلامتی ، خلق و خو و توانایی افراد در انجام کارهای روزانه شان تاثیر مطلوبی نگذارد.

مهم ترین علائم یائسگی در بانوان

• با گرگرفتگی ، زنان به طور ناگهانی در صورت و بالاتنه خود احساس گرما می کنند. این مدت بین چند ثانیه تا چند دقیقه در افراد مختلف متفاوت است. این حالت ممکن است در روز چند بار و یا در ماه چندین بار اتفاق بیفتد. از آنجایی که استعمال سیگار ، گرگرفتگی را تشدید می کند ، ترک آن اولین قدم در جلوگیری از تعریق شبانه می باشد. عدم مصرف نوشیدنی های داغ ، پوشیدن لباس های خنک در برطرف کردن علائم این پروسه طبیعی ، طی افزایش سن بسیار مناسب می باشد.
•  به دلیل گرگرفتگی و همچنین تعریق در شب ممکن است خواب زنان در این زمان دچار اختلال شود. زنان در این هنگام از عرق کردن زیاد کلافه و خسته می شوند و خلق و خوی شان به هم می ریزد. عدم مصرف کافئین (چای و قهوه) و الکل در درمان بی خوابی می تواند نقش مهمی داشته باشد .
• ممکن است پس از رفع گرگرفتگی و بلافاصله بعد از آن ایجاد لرز و سرما در پاهای این افراد ایجاد شود.
• یکی دیگر از علائم یائسگی زنان ، کم شدن میل جنسی ، خشکی واژن ، ناراحتی در رابطه جنسی و نیاز سریع به تخلیه ادرار را می توان نام برد. برای جلوگیری از خشکی واژن ، بانوان می توانند از انواع لوبریکانت هایی که در بازار موجود می باشد ، تهیه کرده و استفاده کنند.
• یکی دیگر از علائم این عارضه زنانه که در روان بانوان تاثیر فراوانی می گذارد ، تغییرات احساسی مانند نوسانات خلقی ، افسردگی خفیف ، تحریک پذیری و غیره می باشد.

علائم قبل از یائسگی در بانوان

1. خشکی چشم از نشانه های پیش از یائسگی : چشم های زنانی که دچار یائسه می شوند به دلیل تغییرات هورمونی خشک می شود و اطراف آن ها چین و چروک ایجاد می شود که این امر سبب کم شدن بینایی نیز خواهد شد.
2. فراموشی و حواس پرتی : هورمون های بدن خانم ها در این زمان با تغییرات فراوان ، سبب حواس پرتی و فراموشی می شود. مغز افراد به جای تمرکز روی جزئیات بیرونی ، تمام تلاشش را روی بدن خانم ها در جهت رسیدن به تعادل در سیستم هورمونی آن ها دارد. میزان حواس پرتی زنان در این دوره به قدری می باشد که ممکن است عینکشان به روی چشمشان باشد و به دنبال آن بگردند.
3. تغییرات اخلاقی : خلق و خوی افراد ارتباط بسیار زیادی با هورمون های بدن آن ها دارد. به همین دلیل تغییر هورمونی زنان در زمان یائسگی سبب تغییرات ناگهانی در خلق و خوی آن ها می شود.
4. افزایش اندازه دور کمر بانوان : با افزایش سن و کند شدن فعالیت های بدن به طور طبیعی ، چربی سوزی نیز کمتر می شود به همین دلیل وزن بانوان افزایش می یابد. توصیه اکید به زنان در این پروسه طبیعی با افزایش سن ، این است که ورزش را فراموش نکنید و فعالیت هایتان را از گذشته بیشتر کنید.
5. خشکی پوست و آکنه : هرچقدر هورمون پروژسترون کاهش یابد ، کلاژن پوست نیز ضعیف تر شده و به تدریج پوست افراد خشک تر و نازک تر می شود. بعضی از خانم ها قبل از یائسه شدن دچار اگزما ، آلرژی شدید و آکنه می شوند.

عوارض یائسگی

عوارض یائسه شدن معمولا به جهت کاهش استروژن در بدن ایجاد می شود. از جمله شایع ترین عوارض موارد زیر می باشد :

• آب مروارید
• پوکی استخوان
• بی اختیاری ادرار
• بیماری های شایع قلبی عروقی
• اختلالات خلقی و بروز افسردگی
• آتروفی واژن
• دردناک بودن نزدیکی
• کاهش سوخت و ساز بدن ومتابولیسم

پیش از یائسگی ، یائسگی و پس از یائسگی

نظم چرخه قاعدگی در مرحله قبل از یائسگی ، مختل شده و عادت ماهیانه دچار تاخیر می ‌شود و حتی ممکن است فردی در مدت زمان یک و یا چند ماه پریود نشود. در این شرایط احتمال تجربه خونریزی شدید و یا ضعیف نیز امکان دارد. زمانی که در زنی یک سال کامل قاعدگی رخ ندهد ، امکان ایجاد یائسگی بسیار بالاست و سال‌ های بعد از شروع یائسگی را پس از یائسگی می نامند.

هورمون درمانی

نقش مهم درمان بعضی از علائم یائسگی مانند افسردگی ، گرگرفتگی و خشکی واژن می باشد. با وجود عوارض فراوان در بعضی افراد که سابقه داشتن سرطان سینه ، بیماران قلبی ، سکته مغزی و غیره را دارند ، هورمون درمانی به آن ها توصیه نشده است. هورمون درمانی در بانوانی که رحم خود را تحت جراحی برداشته اند ، در درمان علائم یائسه شدن بسیار مفید می باشد. روش های متفاوت هورمون درمانی مانند حلقه های واژینال ، قرص های خوراکی و پچ های پوستی برای حداکثر 5 سال قابل استفاده می باشد.

درمان های دارویی غیر هورمونی

پاروکستین : مصرف قرص پروکستین برای کاهش علائم این عارضه زنانه بسیار مهم می باشد. این قرص در کاهش احساس گرگرفتگی و افسردگی بسیار موثر می باشد.

گاباپنتین : زنانی که در حال تجربه دوره یائسگی می باشند با مصرف این قرص قبل از خواب می توانند در زمان حس گرگرفتگی حین خواب ، احساس آرامش داشته باشند.

استروژن گیاهی : مصرف استروژن های گیاهی مانند غلات ، سویا ، شبدر قرمز ، سبزیجات ، عدس ، میوه ها و دانه کتان در درمان گرگرفتگی که یکی از علائم مهم این عارضه زنانه می باشد ، بسیار موثر بوده و از هورمون درمانی ، عوارض کمتری دارد.

اکسی بوتینین : این دارو در درمان بی اختیاری ادراری ، کاهش گرگرفتگی نقش بسیار مهمی دارد.

آیا ممکن است بعد از یائسگی خانمی باردار شود ؟

همان طور که در مطالب بالا توضیح دادیم ، در این زمان باردار شدن به طور کلی جوابی منفی دارد و احتمال وقوع حاملگی بعد از یائسگی صفر می باشد. معمولا 4 سال قبل از یائسه شدن ، چرخه های پریودی به صورت کلی نظم خود را از دست می دهند. در این زمان ممکن است بارداری رخ دهد. هنگامی می توان به طور قطعی گفت بارداری بعد از این فرایند طبیعی با افزایش سن صورت نمی گیرد که یک سال از آخرین قاعدگی گذشته باشد. اگر زنان قبل از سن طبیعی این عارضه زنانه ، علائم آن را در خود می بینند و می خواهند باردار شوند ، حتما در اسرع وقت به بهترین متخصص زنان شوشتر مراجعه کنند تا تحت درمان قرار گیرند و طعم شیرین مادر شدن را بچشند.

رابطه پوکی استخوان و یائسگی

یکی از موارد افزایش پوکی استخوان در بانوان ، یائسگی است که در این صورت تولید استروژن در تخمدان ها کاهش یافته و کلسیم از بین می رود. با از بین رفتن کلسیم ، استخوان زن ضعیف و آسیب پذیر شده و همچنین راحت شکسته می شود. این شکستگی ها اغلب در ستون فقرات ، ران و مچ پای بیمار نیز رخ می دهد. پوکی استخوان هنگامی وقوع می یابد که استخوان جدید جایگزین استخوان های قدیمی نشود. کمر درد ، خم شدن فرد و شکستگی راحت استخوان ها ، از علائم پوکی استخوان می باشد.

یائسگی و رابطه زناشویی

یائسگی ، رابطه جنسی را نیز می تواند تحت تأثیر خود قرار دهد. در این دوران اغلب بانوان رابطه ای دردناک را تجربه می کنند. همچنین کاهش میل جنسی ، خونریزی ، درد و سوزش در هنگام رابطه جنسی نیز از عوارض این دوران است. برای درمان این عوارض می توانید با مراجعه به دکتر و مصرف برخی داروها این عوارض را رفع کنید.

خونریزی نزدیک یائسگی

با اختلالات هورمونی در دوران یائسگی ، قاعدگی به بی نظمی دچار شده که طی مدت زمان طولانی و یا کوتاه ، میزان آن شدیدتر و یا ضعیف تر از اندازه نرمال می شود. در این زمان می توان به پزشک مراجعه کرد تا از یائسه شدن خود مطمئن شوید.

علت یائسگی چیست؟

یائسگی یک فرایند طبیعی است که در نتیجه کاهش فعالیت تخمدان‌ها و کاهش تولید هورمون‌های جنسی رخ می‌دهد.
بدن در پاسخ به کاهش سطح موارد زیر، تغییراتی را تجربه می‌کند:

• استروژن (Estrogen)
• پروژسترون (Progesterone)
• تستوسترون (Testosterone)
• هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH)
• هورمون لوتئینی (LH)

رابطه بین پوکی استخوان و یائسگی

پوکی استخوان باعث ضعف و آسیب‌پذیری استخوان‌ها می‌شود و آن‌ها را به راحتی قابل شکستن می‌کند. این شکستگی‌ها معمولاً در مناطقی مانند ران، مچ و ستون فقرات رخ می‌دهد. پوکی استخوان زمانی ایجاد می‌شود که استخوان‌های قدیمی جایگزین نمی‌شوند و استخوان‌های جدیدی تولید نمی‌شود.

یکی از عوامل افزایش پوکی استخوان، یائسگی زودرس است. در این دوره، مواد معدنی مهم مانند کلسیم از بین می‌رود که عمدتاً به دلیل کاهش تولید استروژن در تخمدان‌ها اتفاق می‌افتد. علائم پوکی استخوان ممکن است شامل درد کمر، شکستگی آسان استخوان‌ها و انحنای بدن باشد. اگر این علائم را تجربه می‌کنید، حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنید تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود. در ادامه، به شما درباره یائسگی زودرس بیشتر می‌گوییم.

انواع یائسگی چیست؟

پسا قاعدگی که معمولاً به صورت طبیعی رخ می‌دهد، اغلب در طی دوران نرمال زندگی اتفاق می‌افتد؛ اما گاهی ممکن است زودتر از موعد معمولی رخ دهد که در این صورت به منوپوز زودرس می‌انجامد. در ادامه، به بررسی دو نوع اصلی یائسگی، یعنی یائسگی طبیعی و غیرطبیعی می‌پردازیم:

1. یائسگی طبیعی: پسا قاعدگی طبیعی به معنای وقوع آن در سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی است که این موضوع ممکن است با توجه به عوامل متنوعی مانند وراثت، محیط زیست، شرایط فردی، و غیره، متفاوت باشد. لازم به ذکر است که متوسط سن منوپوز در آمریکا تقریباً ۵۱ سال است و علائم اولیه یائسگی معمولاً از میانه دهه ۴۰ آغاز می‌شود.
2. یائسگی غیرطبیعی: یائسگی غیرطبیعی یا زودرس، در سنین ۴۰ تا ۴۵ سالگی رخ می‌دهد. حدود ۵ درصد از زنان این نوع یائسگی را تجربه می‌کنند. در این شرایط، علل ممکن شامل عدم تولید تخمک به دلیل عمل جراحی یا عدم عملکرد صحیح تخمدان‌ها و کاهش هورمون‌ها به دلیل سرطان و درمان‌های شیمیایی می‌باشد؛ بنابراین، می‌توان گفت که علت اصلی یائسگی زودرس، کاهش تولید استروژن و توانایی تخمک‌گذاری است.

در چه سنی یائسگی رخ می‌دهد؟

بیشترین احتمال رؤیای یائسگی در بازه‌ی سنی ۴۵ تا ۵۵ سالگی و در میانگین در سن ۵۰ سالگی رخ می‌دهد. یکی از عواملی که بر سن یائسگی تأثیر می‌گذارد، ژنتیک یا به عبارت دیگر ارث است؛ بنابراین، سن یائسگی شما ممکن است به میانگین سن مادر یا خواهرتان نزدیک باشد. همچنین، عادت‌های زندگی و الگوهای طبیعی می‌توانند سن یائسگی را تغییر دهند.

یائسگی زودرس

اگر قبل از سن ۴۰ سالگی دچار یائسگی شوید، به آن یائسگی زودرس یا پیش‌یائسگی می‌گویند.

علل یائسگی زودرس

عوامل محیطی مانند انواع آلودگی‌ها، شیوه زندگی از جمله تغذیه نامناسب و مصرف نیکوتین، استفاده از روش‌های درمانی مثل شیمی درمانی و برداشتن رحم، ارث و ژنتیک که به سابقه سن یائسگی خانوادگی برمی‌گردد، انواع بیماری‌ها مانند نقص خود ایمنی و سرطان رحم و آسیب به تخمدان‌ها که کارایی صحیح آن‌ها را از بین می‌برد، می‌توانند منجر به یائسگی زودرس شوند. برای تشخیص یائسگی زودرس حتماً با پزشک مشورت کنید تا از عوارض آن جلوگیری نمایید. از جمله مهم‌ترین خطرات یائسگی زودرس می‌توان به ناباروری و پوکی استخوان اشاره کرد.

آماده شدن برای ویزیت پزشک

اولین ویزیت شما احتمالاً با ارائه دهنده مراقبت‌های اولیه یا متخصص زنان خواهد بود. کارهایی که قبل از ملاقات با پزشک می‌توانید انجام دهید عبارت‌اند از:

• علائم خود را ثبت کنید. به‌عنوان‌مثال، تعداد گرگرفتگی‌ها در یک روز یا یک هفته را بنویسید و شدت آنها را یادداشت کنید.
• فهرستی از داروها، گیاهان دارویی و مکمل‌های ویتامینی که مصرف می‌کنید، تهیه کنید. دزها و دفعات مصرف آنها را نیز یادداشت کنید.
• در صورت امکان از یکی از اعضای خانواده یا دوستان نزدیک خود بخواهید که شما را همراهی کند. ممکن است در این ویزیت اطلاعات زیادی به شما داده شود و به خاطر سپردن همه آنها دشوار باشد.
• یک دفترچه یادداشت همراه خود ببرید. از آن برای ثبت اطلاعات مهم در طول ویزیت خود استفاده کنید.
• فهرستی از سؤالاتی که باید از پزشک خود بپرسید تهیه کنید. سؤالات خود را به ترتیب اهمیت فهرست کنید.

عوارض ثانویه یائسگی

پس از ورود به دوران یائسگی، خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها، اختلالات، و عوارض افزایش می‌یابد. در ادامه به برخی از این موارد اشاره خواهد شد:

بیماری‌های قلبی و عروقی: کاهش سطح استروژن در بدن می‌تواند باعث افزایش خطر بروز بیماری‌های قلبی و عروقی شود. این بیماری‌ها علت اصلی مرگ و میر در زنان و مردان می‌باشند؛ بنابراین، اهمیت دارد که به طور منظم ورزش کنید، رژیم غذایی سالم داشته باشید، و وزن مناسب خود را حفظ کنید. مشورت با پزشک خود در مورد نحوه محافظت از قلب خود، مانند کنترل کلسترول یا فشار خون، می‌تواند مفید باشد.

پوکی استخوان: این عارضه باعث ضعیف شدن و شکنندگی استخوان‌ها می‌شود که منجر به افزایش خطر شکستگی می‌شود. در چند سال اول پس از ورود به دوران یائسگی، ممکن است تراکم استخوان به سرعت کاهش یابد و خطر پوکی استخوان افزایش یابد. زنان یائسه مبتلا به پوکی استخوان بیشتر از دیگران در معرض شکستگی استخوان‌های ستون فقرات، لگن، و مچ دست قرار می‌گیرند.

بی‌اختیاری ادرار: با از دست دادن خاصیت ارتجاعی بافت‌های واژن و مجرای ادرار، افراد ممکن است نیاز مکرر، ناگهانی، و شدید به ادرارکردن را تجربه کنند. این ممکن است با بی‌اختیاری اضطراری یا دفع ادرار همراه با سرفه، خنده، یا بلند کردن اشیاء همراه باشد. افراد ممکن است به عفونت‌های ادراری بیشتری ابتلا کنند.

تقویت عضلات کف لگن با تمرینات کگل و استفاده از استروژن موضعی واژینال می‌تواند به تسکین علائم بی‌اختیاری کمک کند. همچنین، هورمون‌درمانی ممکن است به عنوان یک گزینه درمانی مؤثر برای تغییرات دستگاه ادراری دوران یائسگی و تغییرات واژینال مورد استفاده قرار گیرد که ممکن است منجر به بی‌اختیاری ادرار شود.

عملکرد جنسی: کاهش تولید رطوبت و از دست دادن خاصیت ارتجاعی واژن می‌تواند باعث خشکی و ناراحتی در طول رابطه جنسی شود. همچنین، کاهش حساسیت واژن می‌تواند منجر به کاهش اشتیاق جنسی شود.

استفاده از مرطوب‌کننده‌ها و روان‌کننده‌های واژینال مبتنی بر آب می‌تواند به رفع مشکل کمک کند. در صورت عدم کفایت روان‌کننده واژن، استفاده از استروژن واژینال می‌تواند به زنان زیادی کمک کند.

افزایش وزن: بسیاری از زنان در طول دوره یائسگی و پس از آن وزن اضافه می‌کنند، زیرا سوخت و ساز بدن آن‌ها کاهش می‌یابد. برای حفظ وزن فعلی، شاید نیاز باشد که کمتر غذا خورده و بیشتر ورزش کنید.