چسبندگی رحم یکی از مشکلات رایج در بین زنان است که می تواند بارداری را تحت تأثیر خود قرار دهد. برای باردار شدن ، زنان باید سلامت جسمی خود را بررسی کنند تا از لحاظ وضعیت تخمدان ها و رحم خود مطمئن شوند. تخمدان ها باید هر ماه تخمک تولید کنند تا رحم و لوله های رحمی سالم و باز شوند. اگر لوله های رحمی به دلیل چسبندگی مسدود شوند ، اسپرم نمی تواند به رحم برسد. این مقاله از دکتر مهرناز قاضی نژاد بهترین متخصص زنان در شوشتر را مطالعه فرمایید.
چسبندگی رحم به چه معناست؟
داخل رحم مانند یک بادکنک است که دیواره های جلویی و پشتی آن به هم نزدیک هستند و توسط بافتی به نام آندومتر پوشیده شده اند. در دوران قاعدگی ، لایه بالایی آندومتر از بین می رود و در صورت بارداری ، جنین در آن لانه گزینی می کند. اما اگر آندومتر دچار آسیب و یا عفونت شود ، ممکن است چسبندگی رحم یا ایجاد بافت اسکار بین دیواره های رحم رخ دهد. این وضعیت که به سندرم آشرمن نیز معروف است ، می تواند منجر به انسداد جزئی یا کامل حفره رحم شود.
علل چسبندگی رحم
یکی از شایع ترین دلایل سندروم آشرمن ، جراحی هایی است که به آسیب داخلی رحم منجر می شوند ، مانند کورتاژ که طی آن محتوای داخل رحم برداشته می شود. سقط جنین ، اندومتریوز (عفونت پوشش رحم) ، زایمان ، جراحی فیبروم رحم و زایمان سزارین نیز می توانند باعث چسبندگی شوند.
علائم چسبندگی رحم
این عارضه ممکن است علائمی نداشته باشد و برخی زنان بدون آگاهی از آن به این مشکل دچار شوند. اما اگر علائمی مانند اختلال در چرخه قاعدگی ، قاعدگی دردناک ، کاهش خونریزی یا درد لگنی بروز کند ، بهتر است به پزشک مراجعه شود.
علائم چسبندگی رحم بعد از سزارین
سندروم آشرمن بعد از سزارین می تواند خفیف تا شدید باشد و علائم آن نسبت به میزان چسبندگی متفاوت است. مهم ترین نشانه ها عبارت اند از :
- قاعدگی های کم حجم یا قطع قاعدگی (هیپو منوره یا آمنوره) : مهم ترین علامت ؛ خون قاعدگی ممکن است بسیار کم یا کاملاً قطع شود.
- دردهای شدید قاعدگی : به دلیل اختلال در خروج خون قاعدگی.
- درد لگنی مزمن : چسبندگی ممکن است باعث کشش بافت ها و درد مداوم شود.
- مشکلات باروری : شامل سخت شدن بارداری ، سقط های مکرر و لانه گزینی ناموفق جنین.
- خونریزی های نامنظم : گاهی خون در رحم گیر می کند و باعث لکه بینی یا خونریزی های نامنظم می شود.
شدت های مختلف چسبندگی رحم
چسبندگی رحم یا سندرم آشرمن می تواند شدت های متفاوتی داشته باشد:
🔸 خفیف : حدود یک سوم رحم طی این عارضه درگیر است.
🔸 متوسط : حدود دوسوم رحم تحت تأثیر قرار گرفته و ممکن است خونریزی قاعدگی کاهش یابد.
🔸 شدید : تمام رحم دچار چسبندگی شده و خونریزی قاعدگی به طور کامل قطع می شود.
انواع چسبندگی رحم
چسبندگی رحم بسته به محل و شدت آن متفاوت است. برخی از رایج ترین انواع آن عبارتند از :
- آدنومیوز رحمی : چسبندگی هایی که بین لایه های داخلی رحم رخ می دهند. این چسبندگی ها ممکن است در لوله های فالوپ نیز ایجاد شوند.
- آدنومیوز رحمی به بافت های مجاور : این چسبندگی ها ممکن است بین رحم و بافت های اطراف آن همانند تخمدان ها و لوله های فالوپ شکل بگیرند.
- آدنومیوز رحمی به سایر اعضا : چسبندگی هایی که بین رحم و اعضای دیگر بدن همچون مثانه ، روده و یا رگ ها ایجاد می شود.
شدت چسبندگی رحم
شدت این چسبندگی ها از خفیف تا گسترده و سنگین متغیر است. چسبندگی های شدید می توانند سبب درد لگنی ، ناباروری و دیگر مشکلات بارداری شوند. برای درمان این مشکل ، از درمان دارویی ، تزریق مواد خاص و جراحی استفاده می شود که در این صورت مشاوره با متخصص زنان بسیار ضروری است.
عوامل تشدید کننده چسبندگی رحم
بیماری هایی که می توانند چسبندگی رحم را بدتر کنند ، عبارتند از : اندومتریوز ، عفونت به دلیل بیماری سل و جراحی های شکمی همانند سزارین و یا جراحی روده.
روش های تشخیص سندرم آشرمن
تشخیص تنبلی تخمدان در شوشتر با تست های تصویربرداری زیر انجام می شود ، که شامل :
| سونوگرافی اولتراسوند | استفاده از امواج صوتی برای تصویرسازی رحم |
| هیستروسکوپی | مشاهده مستقیم داخل رحم با لوله ای نازک و دوربین دار که از واژن وارد می شود. |
| سونوگرافی انفوزیونی سالین | تزریق محلول سالین به رحم برای مشاهده دقیق تر |
عوارض چسبندگی رحم
- سقط مکرر
- ناباروری
- قطع قاعدگی
- درد شدید در دوره های قاعدگی
- اختلال در رشد جنین
- درد لگنی
روش های درمان چسبندگی رحم
هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی توسط دکتر قاضی نژاد در شوشتر روش های درمانی رایج هستند. یکی از مزایای لاپاراسکوپی نسبت به سونوگرافی این است که توسط آن می توان داخل رحم را مشاهده نمود. گاهی اوقات متخصص آنکولوژی با ترکیب و استفاده از چند تکنیک درمانی به درمان چسبندگی رحمی می پردازد. در کنار هیستروسکوپی ممکن است از دارو درمانی نیز استفاده شود که معمولا داروهای ضد التهاب ، توصیه می شود.
درمان سریع چسبندگی رحم
در حال حاضر تنها درمان سریع و قطعی سندروم آشرمن هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی است. روش های سریع و استاندارد درمان شامل موارد زیر است :
- هیستروسکوپی برای برش چسبندگی ها : بهترین و سریع ترین روش ؛ توسط جراح متخصص انجام می شود و معمولاً یک روزه است.
- قرار دادن بالون یا IUD موقت در رحم : برای جلوگیری از چسبیدن مجدد دیواره ها بعد از جراحی.
- تجویز استروژن پس از عمل : برای بازسازی لایه اندومتر و کاهش احتمال عود.
- فیزیوتراپی تخصصی لگن (در موارد خاص) : به بهبود خونرسانی به رحم و کاهش التهاب کمک می کند.
❌ توجه : هیچ دارو ، آمپول ، طب سنتی یا مکملی به تنهایی درمان سریع و کامل نیست و می تواند فقط نقش کمکی داشته باشد.
چسبندگی رحم در بارداری سوم
آشرمن در بارداری سوم معمولاً زمانی بروز می کند که فرد سابقه جراحی هایی مثل سزارین ، کورتاژ یا جراحی رحم داشته باشد. چسبندگی در بارداری سوم ممکن است موارد زیر را به همراه داشته باشد که باید به آن توجه شود :
- ممکن است باعث کاهش رشد جنین شود چون چسبندگی ها باعث کاهش فضای رحم یا خون رسانی ناکافی به اندومتر می شوند.
- خطر جفت سرراهی یا جفت چسبنده افزایش می یابد ، به خصوص در زنانی که چند بار سزارین شده اند.
- احتمال درد لگنی و خونریزی بیشتر است ، چون با رشد رحم ، چسبندگی ها کشیده می شوند.
- بیشتر نیاز به سونوگرافی های منظم دارید ، زیرا پزشک رشد جنین ، موقعیت جفت و سلامت رحم را با دقت بیشتری تحت نظر می گیرد.
چسبندگی رحم در بارداری خطرناک است ؟
بسته به شدت چسبندگی و محل آن ، می تواند خطرناک باشد یا فقط باعث کمی ناراحتی شود. معمولا چسبندگی در موارد زیر خطرناک محسوب می شود :
☑️ وقتی روی خون رسانی به جفت اثر بگذارد → احتمال رشد ناکافی جنین.
☑️ اگر باعث ناهنجاری در جای گیری جفت شود → خطر جفت سرراهی یا جفت چسبنده.
☑️ وقتی باعث درد شدید و کشش بافت ها شود → احتمال نیاز به مراقبت بیشتر.
☑️ اگر دهانه رحم را درگیر کرده باشد → احتمال زایمان زودرس.
🔺 اما در موارد خفیف چسبندگی بارداری معمولاً بدون مشکل خاص ادامه پیدا می کند. بسیاری از زنان با چسبندگی خفیف بارداری کاملاً سالمی تجربه می کنند.
برای درمان چسبندگی رحم چه بخوریم ؟
اگرچه هیچ ماده غذایی به تنهایی نمی تواند آشرمن را درمان کند ، اما تغذیه مناسب می تواند روند ترمیم بافت رحم را سرعت دهد و التهاب را کاهش دهد. بهترین مواد غذایی مفید برای بهبود این سندروم در جدول زیر آورده شده است :
| غذاهای ضد التهاب | زنجبیل ، زردچوبه ، سیر ، ماهی های چرب مثل سالمون و ساردین |
| مواد غذایی سرشار از آنتی اکسیدان | انواع توت ها ، انار ، سبزیجات برگ سبز ، چای سبز |
| غذاهای سرشار از آهن | گوشت قرمز ، عدس ، اسفناج ، جگر |
| خوراکی های تقویت کننده هورمون های زنانه | دانه کتان ، کنجد ، سویا (فیتواستروژن ها) |
