بارداری مولار شرایطی است که در آن یک تومور غیر سرطانی و خوش خیم به جای جنین در بخش های داخلی رحم شروع به رشد می کند. در واقع تخمکی که در روند لقاح در باروری تشکیل شده است ، در باردار شدن پوچ به جنین تبدیل نمی شود و حالتی شبیه به توده کیستیک دارد. لازم به ذکر است که حاملگی پوچ انواع مختلفی دارد که شرایط متفاوتی را برای هر فرد رقم می زند ؛ در هر صورت این نوع حاملگی طبیعی نبوده و پس از مدتی بافت تشکیل شده از بین خواهد رفت. این عارضه بسیار نادر بوده و مسئله نگران کننده ای نیست با این وجود لازم است مادران با این نوع بارداری آشنایی داشته باشند. از این رو قصد داریم در ادامه این مقاله ، بهترین متخصص زنان و زایمان شوشتر شما را با انواع مختلف ، علائم ، علل و راه های تشخیص حاملگی مولار آشنا خواهد کرد.
انواع حاملگی مولار
در شرایطی که هنگام لقاح و تشکیل تخم بارور ، مشکلات کروموزومی خاصی اتفاق بیفتد ، بارداری پوچ رخ می دهد. این نوع حاملگی به صورت کلی به دو دسته جزئی و کامل تقسیم بندی می شود که در ادامه شرح داده شده است.
بارداری مولار کامل
در این نوع حاملگی بافت جفت متورم و غیر طبیعی به نظر می رسد و موجب می شود تا کیست های پر از مایعی شبیه به یک خوشه انگور در داخل رحم تشکیل شوند. در این نوع بارداری ساک حاملگی و جفت طبیعی تشکیل نمی شود.
بارداری مولار جزئی
در طی این نوع حاملگی بافت جفت غیر طبیعی همراه با بافت جفت طبیعی تشکیل می شوند ؛ از این رو مقداری بافت سالم جفت ، ساک حاملگی در این نوع بارداری وجود دارد. همچنین ممکن است جنین یا قسمت هایی از بافت جنین تشکیل شوند اما از آنجایی که جنین شکل یافته حالت غیر طبیعی دارد ، قادر به زنده ماندن نیست و اغلب در ماه های اول بارداری سقط شده و از بین می رود.
نشانه ها و علائم بارداری پوچ چه می باشد ؟
طبق گفته بهترین متخصص زنان و زایمان شوشتر ، دکتر مهرناز قاضی نژاد ، بارداری مولار با علائم اولیه حاملگی همراه است اما ممکن است بعد از مدتی با خونریزی و لکه بینی شدیدی همراه باشد. ممکن است شاهد ترشحات قرمز روشن تا قهوه ای تیره به صورت شدید ، ادامه دار یا منقطع و با شدت کم باشید. معمولا از هفته ششم تا هفته دوازدهم خونریزی شروع و ادامه پیدا می کند. همچنین ممکن است در این دوران علائمی مثل تهوع و استفراغ شدید ، ورم شکم ، احساس درد در ناحیه لگن ، گر گرفتگی شکم و یا دفع کیست هایی شبیه به دانه های انگور از واژن وجود داشته باشد. در صورتی که بارداری پوچ به موقع تشخیص داده نشود ، ممکن است تا قبل از اواسط حاملگی ، مادر به مسمومیت بارداری یا پره اکلامیسی دچار شود. به همین دلیل توصیه می شود اگر نشانه هایی از حاملگی مولار دارید ، حتما به این موضوع توجه داشته باشید و با بهترین دکتر زنان شوشتر در این باره مشورت نمایید ؛ چرا که لازم است سایر نشانه ها و علائم بارداری شما مورد بررسی قرار بگیرد.
بارداری مولار به چه دلایلی رخ می دهد ؟
همانطور که بیان شد در اثر بارور شدن غیر طبیعی یک تخمک ، بارداری پوچ یا حاملگی مولار رخ می دهد. به صورت معمول سلول های بدن 23 جفت کروموزوم دارند که یک کروموزوم از مادر و یک کروموزوم از پدر گرفته می شود. در شرایطی که تخمک بارور دو کروموزوم از پدر و هیچ کروموزومی از مادر نداشته باشد ، تمامی موارد ژنتیکی از سوی پدر انتقال داده می شود که در نتیجه آن کروموزوم های تخمک مادر غیر فعال شده و از بین می روند و کروموزوم های پدر شروع به تکثیر می کنند. جفت طبیعی ، ساک حاملگی و جنین در این نوع حاملگی تشکیل نمی شود و تنها کیست هایی شبیه به خوشه انگور تشکیل می شوند.
در بارداری مولار به صورت جزئی یا نسبی ، دو نسخه از کروموزوم پدر و یک نسخه از کروموزوم مادر وجود دارد ؛ از این رو موجب می شود تا به جای 46 کروموزوم ، 49 کروموزوم وجود داشته باشد. معمولا در شرایطی که یک تخمک توسط دو اسپرم بارور می شود ، این عارضه رخ می دهد و در نتیجه به جای 1 نسخه کروموزوم پدر ، دو نسخه کروموزوم از پدر به جنین انتقال داده می شود. به همین دلیل است که در بارداری مولار جزئی شاهد تشکیل بخش هایی از بافت جنین هستیم اما جنین شکل یافته حالت غیر طبیعی داشته از این رو توانایی رشد و ادامه حیات را نخواهد داشت.
بارداری مولار چگونه تشخیص داده می شود ؟
به دلیل وجود امکانات تشخیصی و درمانی مناسب ، امروزه تشخیص بارداری مولار چندان دشوار نیست. به همین دلیل با تشخیص و درمان به موقع این مشکل می توان از بروز عوارض مرتبط با آن پیشگیری نمود. در حالت کلی به مادران باردار توصیه می شود ، در صورت مشاهده هر نوع لکه بینی و یا خونریزی در دوران حاملگی به بهترین متخصص زت مراجعه نمایند ؛ دقت داشته باشید که لکه بینی همیشه به معنای بارداری پوچ نیست ؛ با این حال با انجام آزمایش های هورمونی ، سونوگرافی ، ارزیابی دقیق سطح هورمون hcg می توان علائم و علل خونریزی را بررسی نمود و با درمان به موقع از مشکلات بسیاری جلوگیری کرد. در هفته 8 یا 9 ام بارداری در سونوگرافی ، حاملگی پوچ قابل تشخیص است و ممکن است موارد زیر مشاهده شود :
- کیست تخمدان
- رحم بدون جنین یا رویان
- نبودن مایع آمنیوتیک
- جفت کیستی ضخیم که در حال پر کردن رحم است.
- وجود یک جنین با رشد متوقف شده
برای دریافت نوبت و مشاوره با بهترین جراح لابیاپلاستی شوشتر ، فرم زیر را پر کنید :
عدد بتا در حاملگی مولار
عدد بتا مربوط به هورمون گنادوتروپین جفتی انسان (hCG) است که در دوران بارداری توسط جفت تولید می شود. در حاملگی طبیعی ، سطح هورمون بتا یا hCG به صورت تدریجی و متناسب با سن بارداری افزایش می یابد. اما در حاملگی مولار کامل یا نسبی ، سلول های تروفوبلاست که وظیفه تولید hCG را دارند ، به شکل غیر طبیعی رشد می کنند. همین رشد غیر نرمال باعث تولید بیش از حد این هورمون می شود.
عدد بتا در بارداری مولار معمولاً بسیار بالاتر از حد طبیعی است. به عنوان مثال ، در حدود هفته 5 و 6 بارداری ، سطح نرمال بتا 18 هزار تا 120 هزار است ، اما در حاملگی مولار ، معمولا بیش از 100 هزار یا حتی بالای 300 هزار است. البته ، مقدار دقیق به نوع مول (کامل یا نسبی) و وضعیت فرد بستگی دارد.
| علائم بالینی همراه با بتای بالا در بارداری مولار |
|---|
| خونریزی غیر طبیعی در اوایل بارداری |
| تهوع و استفراغ شدید |
| رحم بزرگ تر از سن بارداری |
| عدم وجود ضربان قلب جنین در سونوگرافی |
| وجود کیست های “خوشه انگوری” در رحم در سونوگرافی |
چرا پیگیری عدد بتا در حاملگی مولار مهم است ؟
بعد از تخلیه رحم و درمان بارداری مولار ، سطح بتا باید به مرور کاهش یابد. پزشک معمولاً هر هفته سطح hCG را اندازه گیری میکند تا به صفر برسد. اگر بتا کاهش پیدا نکند یا دوباره بالا برود ، احتمال باقی ماندن بافت تروفوبلاستیک یا تبدیل به بیماری تروفوبلاستیک مهاجم وجود دارد. در این صورت ، نیاز به درمان های بیشتر مثل شیمی درمانی هست.
چه افرادی بیشتر در معرض بارداری مولار هستند ؟
- حاملگی در سنین بالای 35
- بارداری سنین کمتر از 20 سال
- خانم هایی که سابقه سقط جنین دارند
- زنانی که تجربه حاملگی مولار دارند
- زنانی که به کمبود کارتن دچار هستند
آشنایی با روش های درمان حاملگی مولار
به صورت کلی در بیشتر موارد بارداری مولار خود به خود برطرف می شود. این بدان معناست که توده تشکیل یافته کم کم در رحم از بین می رود. تنها در شرایطی که بافت تشکیل یافته از بین نرود ، لازم است به کمک برخی روش های درمانی بافت را به صورت کامل از رحم تخلیه نمود. در ادامه به روش های موثر در تخلیه بافت های غیر طبیعی در بارداری پوچ اشاره شده است :
- هیسترکتومی : اگر فرد به بارداری های مولار تهاجمی مبتلا شود و قصد باردار شدن در آینده را نداشته باشد ، هیسترکتومی یا تخلیه کامل رحم به عنوان درمان قطعی توصیه می شود.
- کورتاژ : به کمک بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی به صورت سرپایی می توان به کمک ساکشن ، بافت را از بدن مادر خارج نمود.
- ارزیابی هورمون های حاملگی : در شرایطی که بافت مولار از بین برود ، همچنان لازم است برای چند ماه فرد زیر نظر پزشک باشد تا زمانی که هورمون های بارداری به شرایط نرمال و طبیعی برسند.
| روش درمان بارداری مولار | توضیحات |
|---|---|
| هیسترکتومی | برداشتن رحم بهطور کامل به عنوان درمان قطعی بارداری مولار |
| کورتاژ | تخلیه محتویات رحم برای جلوگیری از عوارض بارداری مولار |
| ارزیابی هورمون های حاملگی | اندازهگیری سطح هورمون hCG برای پیگیری وضعیت سلامت بیمار پس از درمان |
اقدام برای باردار شدن مجدد بعد از بارداری مولار
لازم به ذکر است که داشتن سابقه حاملگی پوچ ، شانس حاملگی مجدد را کاهش نمی دهد اما ممکن است در زنانی که سابقه این نوع حاملگی را داشته اند ، خطر عود مجدد بیشتر باشد. به همین علت لازم است این دسته از افراد در صورتی که قصد باردار شدن مجدد را دارند ، حتما تحت نظر پزشک متخصص زنان و زایمان خوب در شوشتر باشند. زمان مناسب برای بارداری با تشخیص پزشک انجام می شود. به صورت کلی لازم است حداقل 6 ماه الی 1 سال بعد از حاملگی پوچ صبر نمایید تا سطح هورمون های hcg به صفر برسد. در صورتی که فرد قبل از به صفر رسیدن هورمون های hcg باردار شود ، سطح هورمون ها بالا رفته و تشخیص این عارضه برای پزشک غیر ممکن می شود.
خوشبختانه بارداری مولار به صورت طبیعی تاثیری بر روی بارداری مجدد نخواهد گذاشت و این عارضه هیچ تاثیری در نقص های مادرزادی ، زایمان زودرس ، مرده به دنیا آمدن جنین و سایر عوارض حاملگی ندارد. همچنین لازم است بدانید که احتمال حاملگی مولار در آینده تنها یک الی 2 درصد بوده که با انجام سونوگرافی در ماه های اول حاملگی قابل تشخیص و بررسی می باشد.
روش های پیشگیری از حاملگی پوچ
لازم است مادرانی که تجربه بارداری مولار داشته اند ، برای بارداری مجدد خود حتما به برخی موارد توجه داشته باشند تا از بروز حاملگی بدین شکل جلوگیری شود :
- انجام سونوگرافی زودتر از موعود
- انجام آزمایش های ژنتیکی
- جلوگیری از حاملگی تا قبل از صفر شدن سطح هورمون های hcg
- همچنین انجام معاینات و مشاوره های حاملگی و رعایت مراقبت های دوران بارداری برای داشتن تجربه حاملگی موفق و شیرین توصیه می شود.
چه مدت بعد از بارداری مولار رابطه جنسی امکان پذیر است ؟
برقراری رابطه جنسی بعد از حاملگی پوچ مانعی ندارد و هرگاه فرد از نظر روانی آمادگی داشته باشد با رعایت و استفاده از وسایل پیشگیری از حاملگی می تواند اقدام به برقراری رابطه جنسی نماید.
