به زایمانی که زودتر از هفته 37 ام بارداری اتفاق بیفتد ، preterm labor یا زایمان زودرس گفته می شود. نوزادانی که قبل از هفته 24 ام حاملگی متولد می شوند ، شانس زنده ماندن ندارند اما اگر نوزاد در هفته 24 الی 37 ام بارداری متولد شود ، به کمک مراقبت های پزشکی اورژانسی می توان نوزاد را زنده نگه داشت ؛ از این رو در این مقاله از دکتر مهرناز قاضی نژاد ، بهترین متخصص زنان و زایمان شوشتر ، قصد داریم شما را با علائم و دلایل زایمان زود تر از موعود آشنا کنیم ؛ به این ترتیب با مراجعه به موقع به پزشک می توان جان نوزاد را نجات داد و از بروز بسیاری از عوارض پیشگیری نمود.
تعریف کاملی از زایمان زودرس
همانطور که می دانید و از اسم آن پیداست به روندی گفته می شود که قبل از موعد مشخص شده جنین متولد می شود. زایمان زودرس زمانی اتفاق می افتد که انقباض های رحمی منجر به باز شدن دهانه رحم قبل از هفته 37 و یا بعد از هفته 20 بارداری رخ دهد. در این حالت از تولد نوزاد می توان سلامتی جنین مورد آسیب قرار بگیرد. بسیاری از نوزادان نارس بایستی تا مدت ها در بیمارستان تحت نظر و مراقبت متخصص قرار بگیرند که وضعیت سلامت نوزاد به نقطه امن برسد. پس از آن نوزاد می تواند به منزل باز گردد. به طور معمول نگهداری فرزند نارس در بیمارستان بسته به وضعیت جسمانی او دارد ممکن است برای هر یک متفاوت باشد.
با علائم زایمان زود هنگام آشنا شوید !
- انقباضات رحمی شدید که هر ده دقیقه یکبار و یا بیشتر رخ می دهند ، که در طول زمان این انقباضات بیشتر و سریع تر خواهد شد.
- ترشحات مایع از واژن
- افشار فشار بر روی ناحیه واژن و لگن
- خونریزی از واژن نیز از دیگر دلایل زایمان زودرس است که می تواند شدید و یا خفیف باشد.
- داشتن علائمی مثل آنفولانزا نظیر اسهال ، آبریزش و یا استفراغ به صورت خفیف
- کمر درد که بیشتر در ناحیه پایینی کمر احساس می شود. ممکن است این درد ممتد باشد و یا هر چند وقت یکبار شدت بگیرد. در هر صورت این درد با راه رفتن و تغییر حالت تسکین پیدا نمی کند.
نکته : لازم به ذکر است که حدود 80 درصد زنان ممکن است نشانه ها و علائم فوق را در دوران بارداری تجربه خواهند کرد و این همیشه به معنی زایمان زودرس نیست. با این وجود بهتر ست با علائم و نشانه های زایمان آشنا باشید تا بتوانید از بروز عارضه های جدی پیشگیری نمایید.
چه عواملی موجب زایمان زودرس می شود ؟
- رویدادهای استرس زا مانند از دست دادن عزیزان
- سابقه قبلی زایمان زودرس
- مرگ جنین
- کوتاه شدن دهانه رحم
- مشکلات جفت
- اختلالات رحمی
- برخی عوامل ژنتیکی و نژادی
- بارداری در سنین پایین و یا بالا
- کوتاه بودن فاصله زایمان قبلی با بارداری مجدد
- بروز عفونت های خاص
- استعمال دخانیات نیز از دیگر موارد رخداد زایمان زودرس
- مصرف دارو بدون تجویز پزشک
- تجمع بیش از حد مایع آمنیوتیک
- کمبود مواد مغذی در دوران بارداری
- کمبود اضافه وزن
- داشتن اضافه وزن شدید
- عدم رعایت مراقبت های دوران بارداری
- ابتلا به برخی بیماری ها مزمن نظیر دیابت ، فشار خون بالا ، افسردگی و بیماری های خود ایمنی
چه زمان لازم است به دکتر زنان و زایمان مراجعه نماییم ؟
در صورتی که در دوران بارداری با هریک از علائم زیر مواجه شدید ، لازم است حتما به متخصص زنان و زایمان مراجعه نمایید :
انقباضات منظم : در صورتی که هر 10 دقیقه انقباضات رحمی شدیدی را تجربه می کنید ، به صورتی که این درد با دراز کشیدن به پهلو یا تغییر موقعیت بدن کاهش پیدا نمی کند ؛ ممکن است در معرض زایمان زودرس قرار داشته باشید. در صورتی که انقباضات براکستون هیکس را قبلا تجربه کرده باشید ، می دانید که به صورت منظم تکرار می شوند و شدت پیدا نمی کنند ، همچنین وقتی موقعیت بدن تغییر پیدا می کند و یا به پهلو دراز می کشید ، این درد فروکش می کند به همین دلیل نباید انقباضات براکستون را با انقباضات زایمان به اشتباه بگیرید. در صورتی که نگرانی خاصی در این مورد دارید و یا در رابطه با انقباضات رحمی خود مطمئن نیستید ، لازم است با بهترین دکتر زنان شوشتر تماس بگیرید.
احساس درد مداوم در پشت : یکی از نشانه های زایمان زودرس درد پیوسته در پشت و کمر می باشد.
گرفتگی های عضلانی : در مواردی که احساس گرفتگی عضلانی همانند گرفتگی های دوران قاعدگی را در ناحیه شکم و پشت کمر احساس می کنید ، لازم است حتما به پزشک متخصص زنان خوب در شوشتر مراجعه نمایید.
افزایش فشار لگنی : اگر در ناحیه لگنی ، فشار زیادی را احساس می کنید باید به متخصص زنان خوب در خوزستان مراجعه نمایید.
تغییر در ترشحات واژن : اگر خونریزی از ناحیه واژن داشتید و یا ترشحات واژن رنگ صورتی و خونی داشت ، احتمال رخ دادن زایمان زودرس وجود دارد و باید حتما این موضوع به دکتر زنان خوب در شوشتر اطلاع داده شود.
خروج مایعات زیاد از ناحیه واژن : در شرایطی که حجم زیادی مایع از واژن شما در مدت زمان کوتاهی خارج شود و این احتمال وجود دارد که کیسه آب شما پاره شده باشد. لازم است این مایع را بو کنید اگر بویی شبیه به ادرار داشته باشد ، مشکلی نیست ؛ چرا که به دلیل بی اختیاری در ادرار ممکن است این اتفاق در دوره بارداری رخ دهد ؛ در غیر اینصورت باید خود را به سرعت به اولین مرکز درمانی برسانید.
راه های جلوگیری از زایمان زودرس
هر چند که پیشرفت های علم پزشکی امکان رسیدگی به نوزادانی که تولد زودتری را تجربه می کنند ، فراهم کرده است با این حال برای جلوگیری از زایمان زودرس ، مداخلات پزشکی زیادی وجود ندارد که علت اصلی آن را می توان این مسئله عنوان کرد که هنوز دلایل زایمان زود هنگام به صورت دقیق مشخص نیست. به همین دلیل مادران کارهای خاصی را نمی توانند در جهت پیشگیری از بروز این اتفاق انجام دهند. با این وجود روش های متعددی وجود دارد که به مادران در دوران بارداری کمک می کن تا نوزاد خود را تا زمان مناسب در رحم نگهداری کنند :
به صورت منظم به پزشک مراجعه نمایید : تحت مراقبت بودن و مراجعه به موقع به بهترین دکتر زنان و زایمان شوشتر ، موجب می شود تا در صورت بروز هریک از علائم و نشانه های زایمان زودرس ، اقدامات فوری انجام شود. همچنین در طی این جلسات نکات مراقبتی و آگاهی های لازم در خصوص زایمان به شما داده می شود.
خودداری از بارداری در کمتر از 18 ماه بعد از زایمان : توصیه می شود بعد از زایمان حداقل یک سال و در حالت ایده آل 18 ماه صبر نموده و سپس برای بارداری بعدی اقدام نمایید ؛ به این ترتیب احتمال زایمان زودرس تا حد زیادی کاهش پیدا می کند.
مراقبت وزن خود باشید : جلوگیری از بالا رفتن وزن و پایین نگه داشتن وزن در حالت طبیعی یکی از بهترین راه ها برای جلوگیری از زایمان زودهنگام است. در بیشتر موارد افرادی که در دوران حاملگی وزن آن ها به مقدار زیادی بالا می رود ، به دیابت حاملگی که خود از خطرات زایمان زودرس است ، دچار می شوند.
توجه به رژیم غذایی : مصرف مواد غذایی سالم و ترکیباتی که بدن به آن ها در دوره بارداری نیاز دارد ، منجر به افزایش سلامت عمومی شده و احتمال زایمان زودهنگام را کاهش می دهد. بررسی ها و مطالعات نشان می دهند که دریافت مقدار مناسبی از چربی امگا3 با استفاده از مصرف زیتون و خشکبار در کاهش این رخداد تاثیر زیادی دارد. همچنین مصرف ویتامین سی موجود در مرکبات و کلسیم موجود در لبنیات در کاهش خطرات زایمان پیش از موعود ، مفید است.
کنترل عوامل خطر آفرین : مصرف دارو بدون نسخه پزشک ، ابتلا به بیماری های مزمن ، مصرف سیگار و نوشیدن الکل از جمله مواردی است که منجر به زایمان زود هنگام می شود به همین دلیل در دوران بارداری باید به کنترل موارد مذکور توجه داشته باشید.
مصرف مکمل های ویتامینی : لازم است در دوران مراقبت های بارداری ، از مکمل های ویتامین با تجویز پزشک و در دوز مناسبی استفاده نمایید ؛ به این ترتیب سلامت عمومی افزایش پیدا کرده و خطر بروز زایمان زودرس کاهش پیدا می کند. بررسی ها نشان می دهند که در جلوگیری از بروز این رخداد داروهای اسید فولیک نقش موثری دارند.
نوشیدن آب کافی : کم آبی بدن خود سبب بروز انقباضات رحمی می شود ، به همین دلیل نباید به دلیل سخت ادرار کردن در دوران بارداری مصرف مایعات را کاهش دهید. بدن شما به آب زیادی نیاز دارد و توصیه می شود هر یک ساعت یکبار یک لیوان آب و یا مایعات مفید مصرف نمایید.
خودداری از نگه داشتن ادرار : این موضوع مشکلات بسیاری را برای مادران حامله ایجاد می کند و خود می تواند یکی از عوامل زایمان زودتر از موعود باشد. به همین دلیل توصیه می شود هرگز ادرار خود را نگه ندارید.
تشخیص زایمان زودرس
برای این منظور برخی تست های آزمایشگاهی توسط بهترین متخصص زنان خوزستان شهر شوشتر ، تجویز خواهد شد. آزمایش خون ، اندازه گیری قند خون به صورت مکرر ، تست نوع خون و آنتی بادی و همچنین تست گلبول های سفید از جمله آزمایش هایی هستند که می تواند به تشخیص این عارضه کمک نمایند.
عوارض و خطرات زایمان اورژانسی و زودرس برای نوزادان
نوزادانی که با زایمان زودرس متولد می شوند ، در معرض خطرات کوتاه و یا بلند مدتی قرار می گیرند. هر چه زایمان در زمان زودتری اتفاق بیفتد ، احتمال بروز عوارض بیشتر خواهد شد. از جمله عوارض و خطرات کوتاه مدت زایمان زودهنگام برای نوزادان به موارد زیر می توان اشاره نمود :
- مشکلات قلبی
- مشکلات تنفسی
- مشکلات خونی
- مشکلاتی در سیستم ایمنی بدن
- مشکلات گوارشی مربوط به معده و روده
- مشکلات مغزی
- مشکلاتی در کنترل و تنظیم دمای بدن
عوارض و خطرات بلند مدت زایمان زودرس برای نوزادان عبارت است از :
- مشکلات شنوایی
- مشکلات بینایی
- تناسبات ضعیف و یا تاخیر در رشد
- ناتوانی در یادگیری
- مشکلات ناهنجاری های فکی و دهانی
- ناتوانی های فیزیکی و عملکردی
جدولی در خصوص عوارض زایمان زایمان زودرس برای نوزادان
| عوارض | توضیحات |
|---|---|
| سندرم دیس ریسپیتاتوری (RDS) | مشکلات تنفسی ناشی از عدم بلوغ ریه ها |
| برونش پنوموپاتی مزمن (BPD) | اختلال در رشد ریه ها و عملکرد تنفسی پس از زایمان |
| خونریزی داخل بطنی (IVH) | خطر خونریزی در مغز به دلیل عدم بلوغ عروق |
| رتینوپاتی نوزادی (ROP) | اختلال در رشد عروق شبکیه که ممکن است به مشکلات بینایی منجر شود |
| انتروکولیت نکروزانی (NEC) | التهاب و نکروز در بافت روده که خطر عفونت را افزایش می دهد |
جلوگیری از زایمان زودرس با پروژسترون در شوشتر
بررسی های اخیر نشان می دهند که با تجویز هورمون پروژسترون در برخی موارد معین می توان از زایمان زودهنگام جلوگیری نمود. تزریق پروژسترون در خانم هایی که دهانه رحم کوتاهی دارند و یا خانم هایی که سابقه زایمان زودرس دارند ، می تواند مفید باشد.
آیا می توان از زایمان زودتر از موعد پیشگیری کرد؟
در مواردی که دکتر زنان تشخیص دهد که مادر باردار ممکن است وضع حمل بیش از موقع را تجربه کند یا در موقع سونوگرافی واژینال جهت اندازه گیری دهانه رحم در وضعیتی که سابقه زایمان زودرس یا سقط دیر هنگام داشته باشید این احتمال می رود که برای پیشگیری از تولد زودرس دور دهانه رحم را بدوزند و به متخصص زنان این توصیه را داشته باشد که استراحت مطلق را راه کاری برای پیشگیری در نظر گرفت. بهترین راه کار برای مقابله با زایمان های زودتر از موعد مشخص بهتر است قبل از بارداری تحت نظر متخصص زنان باشید که بر اساس میزان سلامت رحم و تخمدان ها به شما توصیه هایی داشته باشد که بهترین دوران بارداری را تجربه کرده و نوزاد سالمی را به دنیا آورید. از همین رو همیشه بهترین راهکار برای پیشگیری از بروز تولد زودرس تحت نظر قرار گرفته دکتر زنان می باشد که براساس وضعیت شما بهینه ترین روش را پیشنهاد خواهد کرد.
اطلاعات مربوط به زمان بعد از زایمان زودرس
پس از این نوع زایمان خوب است یکسری اطلاعات درمورد اینگونه نوزادان و مراقبت های آن ها بدانید که موارد مفید را در ادامه توضیح داده ایم.
ویژگی های نوزادان زودرس
اینگونه نوزادان مراحل رشد در رحم مادر را به طور کامل پشت سر نگذاشته اند و به همین دلیل چربی زیر پوست آن ها به وجود نیامده یا در حد بسیار کمی ایجاد شده و از اینرو ، رنگ پوست صورتی دارند. پوستشان بقدری ظریف است که رگ های زیر آن به راحتی قابل مشاهده است. همچنین خط های کف دست و پا در این نوزادان هنوز تشکیل نشده و در نوازدان پسر هم خطوط روی کیسه بیضه شکل نگرفته است.
مراقبت های ویژه از نوزادان زودرس
قابل توجه مادرانی که زایمان زودرس را تجربه می کنند ، شیر مادر بهترین تغذیه برای اینگونه نوزادان است چون آنتی بادی موجود در شیر مادر ، بدن او را در برابر آسیب ها و بیماری ها ایمن می کند. شاید نوزاد بقدری کوچک باشد که توانایی مکیدن سینه مادر خود را نداشته باشد ، در اینصورت می توان با استفاده از سرنگ استریل یا لوله های مخصوص شیر را دوشید و به خورد نوزاد داد.
این گونه نوزادان ، طی این مدت تا زمانیکه به رشد کافی برسند نیاز به درجه حرارت یکنواختی دارند ، چون نمی توانند درجه بدن خود را حفظ کنند. به این منظور ، آن ها را داخل دستگاه های انکوباتور می گذارند که نوعی تخت مخصوص گرم نگهداشتن و اکسیژن رسانی به نوزادان است. هنگامیکه زایمان زودرس اتفاق می افتد ، او ار به بخش مراقبت های ویژه نوزادان یا ان آی سی یو منتقل می کنند و بدن او را به دقت تحت نظر می گیرند تا دچار عفونت ، اختلالات تنفسی ، نوسانات ضربان قلب و غیره نشوند. به این دلیل که دوران رشد و تکامل نوزاد در رحم مادر کامل نشده ، تولد زود هنگام ضرورت به مراقبت ویژه از او را ایجاد کرده است.
