زمانی که زوجین تصمیم به بارداری می گیرند ، ممکن است با چالش های زیادی رو به رو شوند ، تجربه حاملگی و مادر شدن تجربه بسیار شیرین و لذت بخشی بوده اما ممکن است برخی از مادران در این دوران سختی های زیادی را تحمل کنند ، همچنین ممکن است برخی از افراد به صورت ناخواسته باردار شوند. کسب اطلاعات در این زمینه می تواند در مدیریت این دوران تا زمان زایمان کمک زیادی کند. ما در این مقاله از دکتر مهرناز قاضی نژاد ، بهترین متخصص زنان و زایمان در خوزستان شهر شوشتر ، قصد داریم به مهم ترین و پرتکرار ترین سوالات شما عزیزان در همین راستا پاسخ دهیم. توصیه می شود تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
علائم و نشانه های بارداری چیست ؟
لازم است پیش از هرچیز با نشانه ها و علائم باردار شدن آشنا شوید. هر چند که سونوگرافی و آزمایش بارداری قطعی ترین راه تعیین کننده حاملگی است با این حال برخی نشانه ها و علائم وجود دارند که نشان دهنده این موضوع هستند. از جمله این علائم می توان به تاخیر در عادت ماهیانه بیش از یک ماه ، تهوع صبحگاهی ، احساس خستگی مداوم ، حساسیت به بو و غیره اشاره نمود. معمولا بیشتر خانم ها ، عقب افتادن پریود را اولین نشانه حاملگی می دانند. خوب است بدانید که علائم حامله شدن در هر هفته می تواند متفاوت باشد. در ادامه به نشانه های بارداری در هر هفته اشاره شده است :
هفته اول : در طی این هفته هنوز به لحاظ تکنیکی نمی توان باردار بودن را تایید نمود ؛ چرا که به صورت کلی تاریخ زایمان بر اساس اولین روز ، آخرین پریود شما محاسبه می شود. به همین دلیل در طی این هفته بیشتر علائم قاعدگی مثل گرفتگی عضلات یا کرامپ ، احساس درد در پستان ها ، خونریزی و نوسانات خلقی مشاهده می شود.
هفته دوم : در هفته دوم بارداری ، تخمک گذاری اتفاق می افتد. در طی این هفته یک تخمک بالغ توسط تخمدان ها آزاد شده و به لوله فالوپ راه پیدا می کند. علائم این دوره با حساس شدن پستان ها ، دردهای زیر شکمی و ترشح ماده لزج سفید رنگ شفاف و همچنین افزایش دمای بدن همراه است.
هفته سوم : تخمک در هفته سوم بارور شده و در دیواره رحم لانه گزینی می کند. معمولا بیشتر خانم ها در این هفته لکه بینی خفیف همراه با گرفتگی های شکمی را تجربه می کنند. لازم به ذکر است که اگر درد و خونریزی شما در این دوران زیاد است ، لازم است حتما این موضوع را با متخصص زنان در میان بگذارید ؛ چرا که احتمال بارداری خارج از رحم وجود دارد.
هفته چهارم : تست بارداری لازم است در هفته چهارم انجام شود. از نشانه های اولیه حاملگی می توان به حساس شدن سینه ها اشاره کرد که در هفته چهارم شدت بیشتری پیدا می کند تا جایی که بیشتر زنان با سوتین ناراحتی زیادی را احساس می کنند. یبوست ، حس بویایی و چشایی شدید ، نوسانات خلقی و نفخ از دیگر نشانه ها در هفته چهارم می باشد. دقت داشته باشید که این نشانه ها ممکن است در برخی مادران دیرتر نمایان شود.
هفته پنجم : تغییرات هورمونی و به دنبال آن نوسانات خلقی و خستگی از نشانه های بارز حامله شدن در هفته پنجم می باشد.
هفته ششم : تهوع صبحگاهی ، تشدید حس بویایی و بیزاری و یا هوس غذایی از جمله موارد و نشانه های قابل توجه در این دوران می باشد. با کمک برخی شیوه ها خوشبختانه می توان این علائم را کنترل نمود ؛ چرا که احساس تهوع ممکن است تا 3 ماه ادامه داشته باشد
هفته هفتم : رحم در حال رشد و ایجاد فشار به مثانه ، هورمون بارداری hCG و تلاش کلیه ها برای از بین بردن مواد زائد از جمله عوامل تکرر ادرار در هفته هفتم حاملگی می باشد.
هفته هشتم : نشانه های باردار شدن در هفته هشتم به شدت بروز پیدا می کنند. از علائم غیر عادی در این هفته می توان به ترشح بزاق اضافی دهان اشاره نمود که گاه تا سه ماه ادامه پیدا می کند. ترک مصرف کافئین ، تغییرات هورمونی ، استرس ، کم آبی بدن نیز از دلایل بروز سردر در هفته هفتم می باشد که در میان بسیاری از مادران شایع است.
آیا علائم بارداری دوقلویی با تک قلویی تفاوت دارد ؟
به صورت کلی باید گفت تفاوتی نمی کند که چند قلو باردار هستید همانطور که بیان شد در هر هفته علائم و نشانه های خاصی را تجربه می کنید. لازم به ذکر است که تمامی این نشانه ها را ممکن است نداشته باشید. همچنین ممکن است این سوال مطرح شود که علائم بارداری دختر و پسر متفاوت است ؟ که در پاسخ به این پرسش باید گفت بیشتر این موضوعات پایه علمی نداشته و اغلب از داستان ها و افسانه هایی در رابطه با این موضوع وجود دارد ، تصور می شود که نشانه های باردار بودن فرزند دختر با پسر متفاوت است.
نحوه بارداری و تخمین زمان تخمک گذاری
تصمیم برای بچه دار شدن یکی از مهم ترین تصمیماتی است که زن و مرد به صورت مشترک برای آن اقدام می کنند. ممکن است برخی از زوج ها زمان زیادی را برای آمادگی پدر و مادر شدن صرف نمایند. این در حالی است که برخی دیگر به راحتی تصمیم می گیرند. توصیه می شود پیش از هر اقدامی حتما اطلاعات کافی و لازم را در خصوص این موضوع داشته باشید ؛ چرا که آگاهی موجب راحت سپری شدن و همچنین کاهش خطرات حاملگی تا زمان زایمان می شود. اما حامله شدن چگونه اتفاق می افتد ؟ برای اینکه با اطمینان بیشتری وارد پروسه تخمک گذاری شوید ، توصیه می شود 5 روز پیاپی قبل از تخمک گذاری ، اقدام به برقراری رابطه جنسی نمایید. این کار به افزایش احتمال بارداری کمک زیادی می کند. به پروسه رها شدن تخمک بالغ ار تخمدان ها تخمک گذاری گفته می شود. این 6 روز از اهمیت بالایی برخوردار می باشد و تخمک ها تنها در 12 الی 24 ساعت پس از رها شدن قدرت باروری دارند. علاوه بر این موضوع نیز خوب است بدانید که اسپرم می تواند تا 5 روز بعد از رابطه جنسی در اندام تناسلی بانوان زنده باقی بماند. به همین دلیل است که گفته می شود در 5 روز اولیه بیشترین شانس برای لقاح با اسپرم در لوله فالوپ وجود دارد.
انواع تست های بارداری
- آزمایش ادرار: این تست برای اندازهگیری هورمون تخمکگذاری یا هورمون گونادوتروپین (HCG) استفاده میشود که در صورت بارداری در ادرار افزایش مییابد.
- تست خون: این تست شامل اندازهگیری سطح هورمون HCG و پروژسترون در خون مادر است که نشاندهنده بارداری است.
- سونوگرافی: این تست با استفاده از امواج صوتی تصاویر نواحی داخلی رحم را نشان میدهد و میتواند بارداری، جنین و سلامت رحم را ارزیابی کند.
- آزمایشهایی جهت ارزیابی سلامت جنین: این آزمایشها شامل آمنیوسنتز (برداشتن نمونه مایع آمنیوتیک) یا آزمایش جریان خون جنین (Doppler) است که برای بررسی وضعیت جنین و احتمال وجود اختلالات مورد استفاده قرار میگیرند.
- آزمایشهای ارزیابی ژنتیک: این آزمایشها شامل آمنیوسنتز، پرانتالاسکرینینگ و سنتز ژنوم است که برای تشخیص احتمالی بیماریهای ژنتیکی در جنین مورد استفاده قرار میگیرند.
- تستهای مادرزادی: این تستها جهت تشخیص اختلالات ساختاری و ناهنجاریهای جنین و سلامت مادر به کار میروند.
مراقبت های دوران بارداری
- مراجعه به پزشک متخصص: باید در دوران بارداری تحت نظر پزشک متخصص زنان باشید تا بطور منظم و در بازههای زمانی تعیین شده پزشک شرایط شما را مورد بررسی قرار دهد.
- تغذیه سالم: تغذیه مناسب حاوی مواد غذایی اساسی، برای رشد نوزاد و حفظ سلامتی مادر بسیار مهم است. باید از میوهها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئینهای سالم و مواد غذایی حاوی اسید فولیک و آهن استفاده کنید.
- مصرف مکملهای ویتامینی: در صورت توصیه پزشک، مصرف مکملهای ویتامینی مانند اسید فولیک و ویتامین Dمیتواند مفید باشد.
- ورزش مناسب: ورزشهای سبک و منظم، مطابق با توصیه پزشک، برای حفظ سلامتی مادر و جنین تاثیر گزار است.
- استراحت کافی: استراحت و خواب کافی برای حفظ انرژی و سلامتی مهم است.
- مراقبت از دندانها: به دلیل تغییرات هورمونی در دوران بارداری، مراقبت از دندانها و لثهها اهمیت ویژه ای پیدا می کند.
- جلوگیری از عفونتها: اجتناب از تماس با عوامل بیماریزا، شستشوی منظم دست ها، و واکسیناسیون های توصیه شده توسط پزشک، از ایجاد عفونت جلوگیری میکند.
- مشاوره در مورد داروها: همواره قبل از استفاده از هر گونه دارو یا مکمل، با پزشک مشورت کنید.
- حفظ روحیه مثبت و کنترل استرس: مدیریت استرس و حفظ روحیه در دوران بارداری میتواند به سلامتی مادر و جنین کمک کند.
چه کارهایی در دوران بارداری خطرناک است ؟
- نوشیدن الکل : لازم است حتما مادران باردار از نوشیدن الکل در این دوران خودداری نمایند. الکل می تواند سبب بروز انواع اختلالات بر روی جنین شود ؛ چرا که به راحتی از جفت عبور کرده و می تواند از نظر مغزی و فیزیکی جنین را تحت تاثیر قرار دهد. ناهنجاری های جسمی ، تشنج ، ناتوانی ذهنی ، رشد ناقص جنین ، مشکلات رفتاری تنها برخی از اختلالات و عوارض مصرف الکل در این دوران می باشد.
- مصرف سیگار : از جمله کارهای ممنوعه در دوران حاملگی ، استعمال سیگار و دخانیات می باشد. مصرف دخانیات برای مادر و جنین بسیار مضر بوده و موجب افزایش خطر بیماری های قلبی و سرطان ریه می شود. زایمان زودرس ، سقط جنین ، ناهنجاری های مادرزادی ، مسائل مربوط به جفت از جمله مشکلاتی است که استعمال دخانیات در دوران بارداری می تواند ایجاد کند.
- مصرف خودسرانه دارو : لازم است مادران در این دوران حتما به تغذیه و داروهایی که مصرف می کنند ، اهمیت دهند. دقت داشته باشید که مصرف بسیاری از گیاهان دارویی و همچنین داروهای بدون نسخه پزشک در دوران حاملگی ممنوع می باشد و می تواند آسیب های جدی به جنین وارد نماید. حتما در رابطه با مصرف هر نوع مسکن و یا داروی گیاهی و دمنوش ها با بهترین دکتر زنان در خوزستان شهر شوشتر ، مشورت نمایید.
- بلند کردن اجسام سنگین : به خانم های باردار توصیه می شود از بلند کردن اجسام سنگین در این دوران خودداری نمایند ؛ چرا که این موضوع می تواند خطراتی مثل سقط جنین ، فتق ، کشیدگی عضلات ، زایمان زودرس و وزن کم نوزاد در هنگام تولد را به همراه داشته باشد.
تغذیه در دوران بارداری
5 گروه غذایی مهم وجود دارند که توصیه می شود مادران حتما در طی دوران حامله شدن خود از این گروه های غذایی تغذیه نمایند.
- غلات : نان ، جوی دو سر ، ماکارونی ، ذرت و حبوبات
- سبزیجات : سبزیجات را می تواند به صورت خام و یا پخته استفاده نمایید. انواع کلم ها ، اسفناج ، از جمله منابع خوب غذایی هستند.
- میوه ها : شما می توانید از انواع میوه ها به صورت خشک و تازه و آبمیوه های طبیعی در این دوران استفاده نمایید.
- لبنیات : پنیر ، ماست ، بستنی و سایر فرآورده های تهیه شده از شیر گروه لبنیات را تشکیل می دهند. توصیه می شود حتما از لبنیات پاستوریزه شده در دوران بارداری استفاده شود.
- پروتئین ها : غذاهای دریایی ، گوشت ، تخم مرغ ، نخود و لوبیا ، سویا ، دانه ها و آجیل سرشار از پروتئین می باشد و مصرف آن ها در این دوره لازم و ضروری می باشد.
بارداری ناخواسته و علت های آن
یکی از مسائل مطرح و قابل توجه در زندگی بسیاری از زوج ها در رابطه با بارداری ناخواسته می باشد. علت این موضوع به دلایل مختلفی ارتباط دارد. گاه ممکن است فشارهایی از طرف خانواده زوجین آن ها را مجبور به تصمیم گیری عجولانه برای باردار شدن نماید که در ادامه پشیمانی زوج ها را در پی خواهد داشت. از طرفی ممکن است برخی زوج ها با وجود نداشتن شرایط لازم برای بچه دار شدن ، کودک خود را به دنیا می آورند و آن را بهترین اتفاق زندگی می دانند. لازم است پیش از هر چیز زوج ها به این نکته توجه داشته باشند که پدر و مادر شدن و پروش و تربیت فرزند مسئولیتی بسیار سنگین بوده و لازم است حتما با برنامه ریزی قبلی و آمادگی های لازم برای بارداری اقدام شود و تا حد امکان از حاملگی ناخواسته جلوگیری شود. در ادامه به علل اصلی حامله شدن به صورت ناخواسته اشاره شده است :
- عدم استفاده از روش های پیشگیری مناسب
- شکست روش های جلوگیری از حامله شدن
- استفاده نادرست از روش های جلوگیری از باردار شدن
نکته قابل توجه : موضوعی که لازم است در همین راستا به آن اشاره شود در رابطه با بارداری ناخواسته در دوران نامزدی و یا عقد است. بسیاری از دختران و پسران این باور را دارند که رابطه جنسی بدون دخول سبب باردار شدن نمی شود. در صورتی که پرده بکارت سالم مانعی برای ورود اسپرم نیست و برای جلوگیری از باردار شدن در این دوران لازم است حتما از روش های پیشگیری استفاده شود ؛ چرا که به دلیل عدم اطلاعات کافی در همین خصوص ، حاملگی های ناخواسته در دوران عقد و نامزدی بسیار زیاد است. توصیه می شود حتما از مشاوره و راهنمایی های یک متخصص زنان خوب در شهر خوزستان ، کمک بگیرید.
راهکارهای موثر در افزایش شانس بارداری سریع :
دکتر مهرناز قاضی نژاد ، متخصص زنان و زایمان خوب در شوشتر ، در رابطه با اقدام برای باردار شدن و افزایش شانس حاملگی توصیه به موارد زیر دارند :
- معاینات پیش از بارداری
- تغییر سبک زندگی
- داشتن برنامه غذایی مناسب
- تشخیص زمان تخمک گذاری
- برقراری رابطه جنسی در زمان مناسب
- کاهش مصرف چربی و کربوهیدرات
- تقویت تخمدان ها
- افزایش مصرف آنتی اکسیدان
بارداری و پریود
آیا پریودی در بارداری امکان پذیر می باشد؟
هر ماهی که تخمک زن بارور نشود قاعدگی رخ می دهد. با آزاد شدن تخمک ها ماهی یکبار و بارور نشدن ، تخمک ها از رحم خارج و از واژن بیرون می آید. با وجود اینکه بعضی از بانوان ادعا می کنند که در دوران حاملگی پریود می شدند این موضوع صحت نداشته و مطمئنا دلیل دیگری دارد. معمولا بین 15 تا 25 درصد خانم ها در بارداری خود لکه بینی و یا خون ریزی دارند که به دلیل تغییرات در دهانه رحم ، عفونت ، بارداری خارج رحم ، خون ریزی لانه گزینی ، بارداری مولار و نشانه های ابتدایی در سقط جنین می باشد. از این رو توصیه می شود در صورتی که در این دوره حساس به هر گونه لکه بینی و یا خون ریزی شدید دچار شدید به پزشک معالج مراجعه کنید.
بیماری های دوران بارداری
در دوره حاملگی زن تغییرات بسیاری را مشاهده می کند. در میان این تغییرات احساسات و افکار بانوان نیز تغییر می کند. این زمان نگرانی بسیاری برای بانوان ایجاد می کند. عوارض بارداری بسیاری در این دوران وجود دارند که جدی نیستند و به راحتی و بدون هیچ نگرانی می توانند رفع شوند. در صورتی که قبل از حاملگی به بیماری خاصی دچار بودید پس می توان این انتظار را داشت که علائم آن در این دوره نیز شدت یابد. اگر در طی این دوره دچار علائم خاصی شدید برای درمان آن به متخصص زنان مراجعه کنید تا خود و جنین در سلامت کامل باشید. برخی از این بیماری ها شامل موارد زیر می باشد :
ویار ، اضطراب و افسردگی ، آرتروز ،نفخ ، فقر آهن یا کم خونی ، مشکلات جنینی ،جفت سر راهی ، جدا شدگی جفت ، سقط جنین ، دیابت ، فشار خون بالا ، پره اکلامپسی ،عفونت ادراری ، استفراغ شدید ،زایمان زودرس ،تبخال تناسلی ،بیماری سرخجه ،افزایش وزن ،عفونت واژن ، واژینوزباکتریال ،ترومبوز وریدی عمقی ،کلستار داخل کبدی و خارش پوست ،کم کاری تیروئید ، پرکاری تیروئید ،بیماری های دستگاه گوارش ،رفلاکس معده و سوزش سر معده ، هموروئید ، کرامپ ساق پا ، تکرر ادرار ، سردرد ، سرگیجه ، کبد چرب
آیا می توان در خصوص بیماری های دوره بارداری احساس نگرانی داشت ؟
بعضی از بیماری های دوره بارداری خطری برای مادر نخواهد داشت. به عنوان مثال آرتروز بارداری ، ویار ، فشار خون بالا و نفخ در صورت کنترل بیماری برای جنین و مادر مشکلی ایجاد نمی کند. اما بعضی از بیماری های دیگر مانند عفونت ، پره اکلامپسی و جفت سرراهی موجب عوارض جدی مانند زایمان زودرس و سقط جنین می شوند.
آیا در هنگام بارداری ریختن اسپرم به داخل رحم ضرر دارد؟
داشتن رابطه جنسی با پوزیشن های مناسب هیچ گونه ممنوعیتی در دوران بارداری ندارد و ریختن اسپرم به داخل رحم نیز مشکلی ایجاد نمی کند. زیرا جنین از طریق مایعی به نام آمنیوتیک در رحم حفاظت می شود. اما با توجه به تغییرات هفتگی جنین در هفته های پایانی توصیه می شود از داشتن رابطه جنسی پرهیز کنید زیرا ریختن اسپرم به درون رحم به دلیل دارا بودن خاصیت شیمیایی اسپرم موجب انقباضات رحم می شود.
آیا احتمال بارداری در پریودی وجود دارد؟
اگرچه احتمال بارداری در دوره پریودی کمتر است، اما هنوز هم ممکن است باردار شوید. این به دلیل این است که در برخی موارد، تخمک قبل از شروع دوره بعدی پریودی شما منتشر می شود و اگر با اسپرم در ارتباط باشد، می تواند به بارداری منجر شود. همچنین، در صورتی که دوره پریودی شما نامنظم باشد، ممکن است نتوانید به راحتی تخمک گذاری را پیش بینی کنید و در نتیجه، باید همیشه از روش های مناسب برای جلوگیری از بارداری استفاده کنید.
احتمال باردار شدن یک خانم در دوره قاعدگی چقدر است؟
ریسک باردار شدن یک خانم در دوره پریودی بسته به مواردی مانند طول دوره قاعدگی، تاریخ شروع دوره، مدت زمان دوران تخمک گذاری و همچنین فعالیت جنسی متفاوت است. در بیشتر موارد، دوره قاعدگی یک خانم حدود 28 روز است و تخمکگذاری در حدود 14 روز پس از شروع دوره قاعدگی رخ می دهد. اگر فعالیت جنسی در این زمان انجام شود، احتمال بارداری وجود دارد.
با این حال، باید توجه داشت که این فرآیند برای هر فرد متفاوت است و برخی از عوامل مانند ناباروری، بیماری های جنسی و سن می توانند احتمال بارداری را کاهش یا افزایش دهند. بنابراین، برای جلوگیری از بارداری، بهتر است از روش های مناسبی مانند استفاده از کاندوم، روش های هورمونی، روشهای باریکتر شدن رحم و یا روشهای دیگر جلوگیری کنید.
علائم بارداری بعد از چند روز در فرد ظاهر می شود؟
نشانه های حاملگی ممکن است بعد از حدود یک هفته تا دو هفته از زمان بارداری ظاهر شوند. اما در برخی موارد، بعضی از علائم ممکن است در هفته اول بعد از بارداری نیز ظاهر شوند. برخی از علائم عبارتند از:
- تاخیر در قاعدگی
- تغییرات در سینه مانند بزرگ شدن و درد و تورم
- خستگی و افت انرژی
- تغییر در زمان خواب
- کاهش اشتها
- افزایش بوی بدن و طعم بد دهان
- تغییرات در برخی علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ،
- یبوست یا اسهال
بهترین تغذیه برای دوران بارداری چیست ؟
تغذیه مناسب در حاملگی بسیار مهم است و برای سلامتی شما و نوزادتان بسیار حائز اهمیت است. در ادامه به برخی از مواردی که باید در تغذیه بارداری توجه داشته باشید، اشاره می کنیم:
- مصرف مواد غذایی حاوی پروتئین مانند گوشت، ماهی، تخم مرغ، لوبیا، نخود و بادام
- مواد غذایی دارای آهن مانند گوشت قرمز، اسفناج، نخود، لوبیا و غلات
- استفاده مواد غذایی شامل اسید فولیک مانند سبزیجات تازه، نخود، لوبیا، تخم مرغ و غلات
- مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم مانند شیر، پنیر، ماست، سبزیجات تازه و ماهی
- مصرف مواد غذایی دارای ویتامین D مانند ماهی، تخم مرغ و شیر
- مصرف مواد غذایی حاوی فیبر مانند سبزیجات تازه، میوهها، غلات و نانهای کامل
- همچنین، در طول دوران بارداری باید از مصرف مواد غذایی ناسالم مانند غذاهای چرب، شیرینی ها، نوشیدنی های گازدار و غذاهای آماده خودداری کنید.
